31 Ekim 2007 Çarşamba

YAKAMOZ


En Güzel Kelime


YAKAMOZ


En guzel sozcuk yakamoz
Almanya'nin baskenti Berlin'de 60 ulkeden yaklasIk 2 bin 500 kelimenin goz onunde tutuldugu yarismada, Turkce 'Yakamoz' sozcugu dunyanin en guzel sozcugu olarak belirlendi. Yarismada ikinciligi, horlamak anlamina gelen Cince 'Hu lu' kelimesi kazandi.

YAKAMOZ, (Bioluminicence)
Turkce okunusu Biyoluminesans.


Genellikle yanlis bilinen "Yakamoz" ayisiginin suya, denize vuran yansimasi degildir. Yakamoz bir canlidir, latince ismi Noctiluca Milliaris olan bu canli, bir bicimde ates boceginin denizde yasayan versiyonudur. Luminisens maddesini vucudunda barindiran bu canliya dokunuldugunda bir isIk sacar. Bu canli bir planktondur, yani milimetrik boyutlarda bir canlidir. Bunlardan milyonlarcasi bir araya geldiginde geceleri bir kayik gecerken, veya bir balik surusu gectiginde bu canlilara carparak isIk cikartmalarina neden olurlar.
O yuzden balikci sandallarinda yuksek bir direk ve bu diregin ucunda oturulacak bir yer vardir. Girgir motorlarinin koprulerinin cok katli ve en ust kattan bile kumanda edilebiliyor olmalarinin bir sebebi de budur. Balikcilardan biri buraya oturarak ay olmayan geceleri baliklarin yakamoz yaparak gectikleri yollari gorup dumenciyi oraya yonlendirirler veya dogrudan kendileri tekneye (gemiye) kumanda eder. O yuzden Lufer avlarken Luks isigi kullanilir, isIk balik gelsin diye degil misinanin degdigi, yakamozlarin cikardigi isIktan Lufer korkmasin diye Luks isigi ile yakamoz isigini oldurmek icin kullanilir.
Kelimeleri harcarken yanlislara dusmeyelim. Esasinda Yakamoz (eger goreniniz varsa bilir) olagan ustu bir seydir, Yakamoz oldugunda denizde uzun floresan lambalar yaniyormus gibi olur. Ama bunun icin ay isigi olmamasi gerekir. Ay isiginda (daha baskin oldugu icin) goremezsiniz. O kadar muhtesemdir ki, o anda tum romantizm biter sanki uzaylilar gelmis gibi denize yonelirsiniz. Birde Yakamozlu ve Ay isIksiz gecelerde denize girince piril piril uzayli gibi olursunuz. Ozellikle gece dalislarinda (scuba) dalis sonrasi su yuzeyine cikinca yakamozlar binlerce yildiz halinde parmaklarinizin arasindan buyuleyici bicimde gecerler.
Bilgi-kultur den alıntı
Deniz-yelken adına
Erkut Soysal

Hiç yorum yok: